Etymology and origin of the Portuguese word senador
- Confidence
- Established
- First attested
- 1300s Crónica de 1344, spelt senadores More words from the 14th century
- From
- Latin senator
- Ultimate origin
- Latin senex
Etymology tree
From the same root
Pronunciation
Forms
senador m (plural senadores, feminine senadora, feminine plural senadoras)[1] Old texts also write sanador, sanadores and senedor.[2][3] The feminine is senadora; the learned senatriz is rare.[4][5]
Etymology
It is from Latin senātor (“member of the senate”).[2][6][1][7] The 14th-century Crónica de 1344 also has Old Galician-Portuguese sanador.[3]
The same Latin word gave Galician senador, Spanish senador and Italian senatore, and French borrowed it as sénateur.[1][8][9]
The Latin word is formed from senātus (“senate”) with the suffix -tor, and goes back to senex (“old man”).[10][1] De Vaan traces the adjective to Proto-Indo-European *sen- (“old”).[11]
Earliest recorded meaning
Houaiss dates the word to the 14th century from Cunha's slips of medieval Portuguese.[2] The Crónica de 1344 uses it of two men who eram ambos senadores “were both senators”, and in the same passage spells it senedor and sanador.[3]
Semantic evolution
Medieval Latin used senātor for a member of a town council.[12] In Portuguese the word long meant a member of the town council, a sense the old Caldas Aulete and Michaelis mark as old.[13][5][14] Vieira quotes the Monarchia Lusitana on the senators of Rome.[15] The old Aulete adds the modern sense, a member of the upper house in some representative states.[13] In Rio Grande do Sul a senador is a very old horse.[2][4][16] Senador is also a man's name, the name of two saints.[17]
Timeline
- 14th century – Houaiss's date, from Cunha's slips.[2]
- 14th century – the Crónica de 1344 has senadores, senedor and sanador.[3]
- 15th century – the spelling sanadores.[2]
- 1513 – the Livro dos Mártires uses the word.[18]
- 1569 – Cardoso translates it by Latin senator.[19]
- 1697 – Pereira does the same.[20]
- 1789 – Morais: a member of the senate.[21]
- 1871 – Vieira calls a senator a magistrate, a member of the senate.[15]
Meanings
Noun
- A senator, a member of a senado or upper house: O senador votou contra a lei.[2][4][1]
- (historical) A member of a town council, an alderman.[13][5][14]
- (Brazil, Rio Grande do Sul, figurative) A very old horse.[2][4][16]
Word family
- senatorial
Related words
References
- ^ a b c d e f g h i Wiktionary, the free dictionary, https://en.wiktionary.org
- ^ a b c d e f g h Houaiss, Antônio; Villar, Mauro de Salles (2001), Dicionário Houaiss da língua portuguesa, Rio de Janeiro: Objetiva, p. s.v. senador
- ^ a b c d Instituto da Lingua Galega, Dicionario de dicionarios do galego medieval (DDGM), ed. Ernesto González Seoane, Santiago de Compostela: Universidade de Santiago de Compostela, https://ilg.usc.gal/ddgm, p. s.v. senador
- ^ a b c d Ferreira, Aurélio Buarque de Holanda, Novo dicionário Aurélio da língua portuguesa, digital edition, p. s.v. senador
- ^ a b c Michaelis: Moderno Dicionário da Língua Portuguesa, São Paulo: Melhoramentos (online as Michaelis Dicionário Brasileiro da Língua Portuguesa, https://michaelis.uol.com.br), p. s.v. senador
- ^ Nascentes, Antenor (1966), Dicionário etimológico resumido, Rio de Janeiro: Instituto Nacional do Livro, p. s.v. senador
- ^ Academia das Ciências de Lisboa, Dicionário da Língua Portuguesa, revised online edition (2023–) of the Dicionário da Língua Portuguesa Contemporânea (2001), https://dicionario.acad-ciencias.pt, p. s.v. senador
- ^ Estraviz, Isaac Alonso, Dicionário Estraviz, https://estraviz.org, p. s.v. senador
- ^ Real Academia Española; Asociación de Academias de la Lengua Española (2014–), Diccionario de la lengua española, 23rd ed., online version 23.8, https://dle.rae.es, p. s.v. senador
- ^ Glare, P. G. W., ed. (2012), Oxford Latin Dictionary, 2nd ed., Oxford: Oxford University Press, p. s.v. senātor
- ^ de Vaan, Michiel (2008), Etymological Dictionary of Latin and the other Italic Languages, Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series 7, Leiden; Boston: Brill, p. s.v. senex
- ^ Niermeyer, J. F. (1976), Mediae Latinitatis Lexicon Minus, Leiden: Brill, p. s.v. senator
- ^ a b c Aulete, Francisco Júlio Caldas, Dicionário contemporâneo da língua portuguesa (1st ed. 1881), online as Aulete Digital, Rio de Janeiro: Lexikon, https://aulete.com.br, p. s.v. senador
- ^ a b Porto Editora (2013), Grande Dicionário da Língua Portuguesa, Porto: Porto Editora, p. 8402
- ^ a b Vieira, Frei Domingos (1871–1874), Grande Diccionario Portuguez ou Thesouro da lingua portugueza, 5 vols., Porto: Ernesto Chardron e Bartholomeu H. de Moraes, p. 5, 471
- ^ a b Schlee, Aldyr Garcia (2019), Dicionário da Cultura Pampeana Sul-Rio-Grandense, 2 vols., Pelotas: Fructos do Paiz, p. s.v. senador
- ^ Nascentes, Antenor (1952), Dicionário etimológico da língua portuguesa, vol. 2: Nomes próprios, Rio de Janeiro, p. s.v. senador
- ^ Centro de Linguística da Universidade de Lisboa, CTA – Corpus de Textos Antigos, https://teitok.clul.ul.pt/cta, p. s.v. senador
- ^ Cardoso, Jerónimo (1569–1570), Dictionarium ex lusitanico in latinum sermonem, Lisboa: João Álvares (CLP transcription, Universidade de Aveiro), p. s.v. senador
- ^ Pereira, Bento (1697), Thesouro da lingoa portuguesa, in the 1697 edition of his Prosodia (1st ed. 1647; CLP transcription, Universidade de Aveiro), p. s.v. senador
- ^ Silva, António de Morais (1789), Diccionario da lingua portugueza composto pelo padre D. Rafael Bluteau, reformado, e accrescentado, 2 vols., Lisboa: Simão Thaddeo Ferreira, p. 2, 390
Related etymologies
Cite this entry
“Senador.” Etymologically, 15 Nov. 2026, etymologically.com/pt/senador. Accessed 16 Nov. 2026.
Last edited on . ·