Etymology and origin of the Portuguese word dentro
- Confidence
- Established
- Formation
- Inherited
- First attested
- 1200s Cantigas de Santa Maria More words from the 13th century
- Inherited from
- Latin de intro
- Ultimate origin
- Latin dē,intrō
Forms
dentro[1] Houaiss records demtrro and detro in the 15th century.[2] Feijó lists the popular form drento, and Wiktionary also dento.[3][1]
Etymology
It is inherited from Late Latin dē intrō (“from within”), a combination of the Latin preposition dē (“from”) with the adverb intrō (“inside, inwards”).[2][4][5][1] Nascentes posits a Vulgar Latin *dentro.[5] Corominas notes that the same combination is found in Spanish dentro, Italian dentro and Catalan dintre, and that it may go back to Vulgar Latin.[6] Old Spanish had the simple entro beside it.[6][7]
Wiktionary derives the Latin adverb from intrā (“within”) or from an earlier *interus, from Proto-Indo-European *h₁énteros (“inner”).[1]
Earliest recorded meaning
Houaiss gives a form dentro of 1186 from Machado's records, and dentro in the 13th century.[2] The Cantigas de Santa Maria already use it alone and before en: meté-o dentr' “put him inside”, ben dentro na sa erdade “well inside their estate”.[8] A cantiga d'escarnho of Alfonso X has dentro no coraçon “inside the heart”.[8]
Semantic evolution
Medieval texts use it as an adverb of place, dentro “inside”, and as a preposition followed by en or de, dentro de “inside of”.[8][9] Barbosa's dictionary of 1611 already has dentro de poucos dias “within a few days”, the use for time.[10] Bluteau calls it an adverb and preposition of place and time.[11] Figurative senses refer to the mind or soul (dentro de si), and Brazilian informal speech has estar por dentro, to be well informed.[2][12] At sea dentro! is an order to the sailors on the yards to come back down.[2]
Timeline
- 1186 – dentro, the first record in Houaiss, from Machado's records.[2]
- 13th century – dentro in the Cantigas de Santa Maria and in a cantiga d'escarnho of Alfonso X.[2][8]
- 1416 – dentro in the Vida de Santo Aleixo.[13]
- 15th century – the spellings demtrro and detro.[2]
- 1569 – Cardoso translates it with Latin intra.[14]
- 1611 – Barbosa records dentro de poucos dias.[10]
- 1734 – Feijó lists the popular drento.[3]
Meanings
Adverb
- inside, in the inner part; indoors: Lá dentro está mais fresco.[2][15][1]
- Into the inside, inwards: Vamos para dentro.[2][16]
- dentro de: inside of; in the mind or heart of; within a span of time: dentro de uma semana.[2][15][17]
- (nautical) An order to sailors on the yards to come in.[2]
Word family
- adentro
Related words
Usage notes
Dentro em is a synonym of dentro de, and dentro em pouco or dentro em breve means “soon”.[15][18] Por dentro is “on the inside”, and in informal Brazilian use estar por dentro is to know all about something.[2]
References
- ^ a b c d e f g Wiktionary, the free dictionary, https://en.wiktionary.org
- ^ a b c d e f g h i j k l m Houaiss, Antônio; Villar, Mauro de Salles (2001), Dicionário Houaiss da língua portuguesa, Rio de Janeiro: Objetiva, p. s.v. dentro
- ^ a b Feijó, João de Morais Madureira (1734), Orthographia, ou Arte de escrever, e pronunciar com acerto a lingua portugueza, Lisboa (CLP transcription, Universidade de Aveiro), p. s.v. dentro
- ^ Cunha, Antônio Geraldo da (2010), Dicionário etimológico da língua portuguesa, 4th ed., Rio de Janeiro: Lexikon, p. s.v. dentro
- ^ a b Nascentes, Antenor (1966), Dicionário etimológico resumido, Rio de Janeiro: Instituto Nacional do Livro, p. s.v. dentro
- ^ a b Corominas, Joan; Pascual, José A. (1980–1991), Diccionario crítico etimológico castellano e hispánico, 6 vols., Madrid: Gredos, p. 2, 444
- ^ Meyer-Lübke, Wilhelm (1935), Romanisches etymologisches Wörterbuch, 3rd ed., Heidelberg: Winter, p. 4514
- ^ a b c d Instituto da Lingua Galega, Dicionario de dicionarios do galego medieval (DDGM), ed. Ernesto González Seoane, Santiago de Compostela: Universidade de Santiago de Compostela, https://ilg.usc.gal/ddgm, p. s.v. dentro
- ^ Universo Cantigas: Glosario da poesía medieval profana galego-portuguesa, A Coruña: Instituto da Lingua e Literatura (ILLA), Universidade da Coruña, https://www.universocantigas.gal, p. s.v. dentro
- ^ a b Barbosa, Agostinho (1611), Dictionarium lusitanicolatinum, Braga: Fructuoso Lourenço de Basto (CLP transcription, Universidade de Aveiro), p. s.v. dentro
- ^ Bluteau, Raphael (1712–1728), Vocabulario portuguez e latino, 8 vols. + 2 supplement vols., Coimbra / Lisboa (CLP transcription, Universidade de Aveiro), p. s.v. dentro
- ^ Schlee, Aldyr Garcia (2019), Dicionário da Cultura Pampeana Sul-Rio-Grandense, 2 vols., Pelotas: Fructos do Paiz, p. s.v. dentro
- ^ Centro de Linguística da Universidade de Lisboa, CTA – Corpus de Textos Antigos, https://teitok.clul.ul.pt/cta, p. s.v. dentro
- ^ Cardoso, Jerónimo (1569–1570), Dictionarium ex lusitanico in latinum sermonem, Lisboa: João Álvares (CLP transcription, Universidade de Aveiro), p. s.v. dentro
- ^ a b c Ferreira, Aurélio Buarque de Holanda, Novo dicionário Aurélio da língua portuguesa, digital edition, p. s.v. dentro
- ^ Academia das Ciências de Lisboa, Dicionário da Língua Portuguesa, revised online edition (2023–) of the Dicionário da Língua Portuguesa Contemporânea (2001), https://dicionario.acad-ciencias.pt, p. s.v. dentro
- ^ Dicionário Priberam da Língua Portuguesa, Lisboa: Priberam Informática, https://dicionario.priberam.org, p. s.v. dentro
- ^ Michaelis: Moderno Dicionário da Língua Portuguesa, São Paulo: Melhoramentos (online as Michaelis Dicionário Brasileiro da Língua Portuguesa, https://michaelis.uol.com.br), p. s.v. dentro
Related etymologies
Cite this entry
“Dentro.” Etymologically, 15 Nov. 2026, etymologically.com/pt/dentro. Accessed 16 Nov. 2026.
Last edited on . ·