Etymologically

noemen

This is the current revision of this entry, as edited by bogdan on 21 October 2026 at 15:39. This address is a permanent link to this version.

Pronunciation

  • /ˈnumə(n)/[1]

Forms

noemen[1]

Etymology

It is inherited from Middle Dutch noemen, inherited from Old Dutch *nuomen, inherited from Proto-Germanic *nōmijaną, a verb formed with ablaut from the noun behind naam “name”.[2][1][3][4] The same verb is Middle Low German nōmen, Middle High German benüemen and Old Frisian nōmia, and dialects keep umlauted forms: ⟨nömen⟩ in the Achterhoek, ⟨nümen⟩ in Brabant and Antwerp.[2][3][4] A form without umlaut, Middle High German nuomen, goes back to a variant *nōmōn-.[2][3][4] These verbs are found only in continental West Germanic.[2]

The common Germanic verb for naming was *namnjan-: nennen, Old Saxon nemnian, Old High German nemnen (modern German nennen), Old English nemnan, Old Norse nefna and Gothic 𐌽𐌰𐌼𐌽𐌾𐌰𐌽 (namnjan).[2] Its second ⟨n⟩ continues the one in the stem Proto-Indo-European *h₃néh₃-mn- (“name”).[2] A verb formed directly from the noun without ablaut gave Old English namian, modern English name.[2]

Earliest recorded meaning

The first record is from Ghent in 1237, in a charter that refers to forfait dat hir ghenoemet es, “the aforesaid fine”.[2][5] In 1250 a Rhineland text has Tristant ben ic genomet, “I am called Tristan”, and Van der Sijs dates the sense “to give a name” to 1249.[2][5][6][7]

Semantic evolution

Middle Dutch used noemen for giving a name, naming after someone, calling by name, regarding as something and pointing out a person.[5] The derivative noemer “denominator” appears in an arithmetic book of 1508, which explains that it names the parts into which the whole is divided.[2] In Belgian Dutch the verb is also used intransitively for “to be called”.[2][8][1] Negerhollands took the verb as noem “to name, call”.[9]

Timeline

  • 1237 – Middle Dutch ghenoemet “named, aforesaid”, in Ghent.[2][5]
  • 1249 – Nomen “to give a name”.[6][7]
  • 1250 – Tristant ben ic genomet.[2][5]
  • 1508 – Noemer “denominator” in an arithmetic book.[2]
  • 1599 – Kiliaan lists noemen.[2]

Meanings

Verb

  1. To call, name, refer to by a name or a quality: ze noemden de kat Pluis.[8][1][10]
  2. To mention by name: kun je drie rivieren noemen?.[8][1]
  3. (Belgium) To be called: hoe noemt dat dorp?.[8][1][2]

Word family

  • noemer
  • benoemen
  • hernoemen
  • opnoemen
  • vernoemen
  • zogenoemd
  • genoemd
  • onnoembaar
  • onnoemelijk
  • noemenswaard
  • noemenswaardig

Usage notes

Een kat een kat noemen, “to call a cat a cat”, is to call a spade a spade, and ik noem maar een dwarsstraat means “just to give an example”.[8] Using noemen for heten is frowned upon outside Belgium.[1]

References

  1. ^ a b c d e f g h Wiktionary, the free dictionary, https://en.wiktionary.org
  2. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p Philippa, Marlies; Debrabandere, Frans; Quak, Arend; Schoonheim, Tanneke; Sijs, Nicoline van der (2003–2009), Etymologisch woordenboek van het Nederlands, 4 vols., Amsterdam: Amsterdam University Press; online via etymologiebank.nl
  3. ^ a b c Vries, Jan de (1971), Nederlands etymologisch woordenboek, Leiden: Brill
  4. ^ a b c Franck, Johannes; Wijk, Nicolaas van (1912), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2nd ed., 's-Gravenhage: Nijhoff
  5. ^ a b c d e Pijnenburg, W. J. J., et al. (2001), Vroegmiddelnederlands woordenboek: woordenboek van het Nederlands van de dertiende eeuw in hoofdzaak op basis van het Corpus-Gysseling, Leiden: Instituut voor Nederlandse Lexicologie; gtb.ivdnt.org
  6. ^ a b Sijs, Nicoline van der (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam / Antwerpen: Veen
  7. ^ a b Vries, Jan de; Tollenaere, Félicien de (2004), Etymologisch woordenboek: onze woorden, hun oorsprong en ontwikkeling, 23rd ed., Utrecht: Het Spectrum
  8. ^ a b c d e Van Dale Groot woordenboek hedendaags Nederlands (2014), Utrecht / Antwerpen: Van Dale Uitgevers
  9. ^ Sijs, Nicoline van der (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag: Sdu; with additions from the Uitleenwoordenbank (2015)
  10. ^ WikiWoordenboek (Dutch Wiktionary), nl.wiktionary.org