Etymologically
Log in

naam

This is the current revision of this entry, as edited by bogdan on 21 October 2026 at 15:25. This address is a permanent link to this version.
Changes in this edit History

Pronunciation

Forms

naam m (plural namen, diminutive naampje n)[1]

Etymology

It is inherited from Middle Dutch name, inherited from Old Dutch namo, inherited from Proto-West Germanic *namō, inherited from Proto-Germanic *namô (“name”).[2][1][3] The same word is Old Saxon namo, Old High German namo (modern German Name), Old Frisian nama (modern West Frisian namme), Old English nama (modern English name), Old Norse nafn (modern Swedish namn, Danish navn) and Gothic 𐌽𐌰𐌼𐍉 (namō).[2][4][3] The Gothic and Norse nouns keep the older neuter gender.[5][6]

It is the Indo-European word for “name”, reconstructed by Wiktionary as Proto-Indo-European *h₁nómn̥ and by the EWN and Kroonen as ⟨*h₃néh₃-mn⟩, genitive ⟨*h₃nh₃-mén-s⟩.[1][2][3] The same word is Latin nōmen, Ancient Greek ὄνομα (ónoma) (in Doric ὄνυμα (ónuma)), Sanskrit नामन् (nā́man), Old Prussian emmens, Old Church Slavonic имѧ (imę) (modern Russian имя (ímja)), Old Irish ainm and Hittite lāman.[2][4][5][3] The Greek form is the source of anoniem, homoniem and synoniem.[2] Kroonen explains the Germanic vowel from the zero grade of the root, in which the laryngeal became a vowel.[3] The verb noemen is related.[2][7]

Earliest recorded meaning

Old Dutch namo appears in the Wachtendonck Psalms of the 10th century, as in si namo sin geuuigit an uueroldi “blessed be his name for ever”.[2][8] The psalms already use it for “fame, reputation” as well as for a proper name.[8] In Middle Dutch it is found in Limburg about 1200, and the date of Van der Sijs's chronological dictionary is 1236.[9][10]

Semantic evolution

Middle Dutch used name for good or bad repute (van bosen name “of ill repute”, 1240), in oaths and prayers (in godes name, 1265–1270), and in met namen or bi namen “by name, expressly; namely”.[2][9] The Woordenboek der Nederlandsche Taal adds the biblical uses in which Gods naam stands for God himself, and a Latinism in which de Spaanse naam means “the Spanish, everything Spanish”.[6] Among Dutch Jews de Naam is God, translating the Hebrew Hasjem.[11] The oath bij de heilige naam van God seems to be a translation of French par le nom de Dieu.[12]

Proverbs with the word include een goede naam is beter dan olie, from Ecclesiastes 7:1, and het kind bij zijn naam noemen, to call a spade a spade, parallel to German das Kind beim rechten Namen nennen.[13] Mijn naam is haas “I know nothing about it” translates German mein Name ist Hase.[14]

Dutch passed the word on to Negerhollands (naam), Berbice Dutch (nam), Sarnami (nám) and Van der Sijs also lists Indonesian and Kupang Malay nama.[15][1]

Timeline

  • 901–1000 – Old Dutch namo “name” and “reputation” in the Wachtendonck Psalms.[2][8]
  • c. 1200 – Middle Dutch name in Limburg.[9]
  • 1236 – The date in Van der Sijs's chronological dictionary.[10]
  • 1240 – Van bosen name “of ill repute”.[2]
  • 1265–1270 – In godes name “in God's name”.[2]
  • 1290 – Met namen “expressly”.[2]
  • 1688 – Met name “by the name of”, in a Bible text.[6]

Meanings

Noun

  1. A name, the word by which a person, place or thing is known: hoe is je naam?.[16][1][17]
  2. reputation, fame: een goede naam hebben.[16][1][17]
  3. In phrases: met name “especially, in particular”, in naam van “on behalf of”.[6][1]

Word family

  • voornaam
  • achternaam
  • bijnaam
  • familienaam
  • eigennaam
  • koosnaam
  • schuilnaam
  • naamval
  • naamwoord
  • naamloos
  • naamgenoot
  • naamdag
  • gelijknamig
  • godsnaam

Usage notes

Het beestje bij zijn naam noemen is to say plainly what something is.[16] A separate Middle Dutch name “a taking; plunder” comes from nemen.[18]

References

  1. ^ a b c d e f g h Wiktionary, the free dictionary, https://en.wiktionary.org
  2. ^ a b c d e f g h i j k l Philippa, Marlies; Debrabandere, Frans; Quak, Arend; Schoonheim, Tanneke; Sijs, Nicoline van der (2003–2009), Etymologisch woordenboek van het Nederlands, 4 vols., Amsterdam: Amsterdam University Press; online via etymologiebank.nl
  3. ^ a b c d e Kroonen, Guus (2013), Etymological Dictionary of Proto-Germanic, Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series 11, Leiden / Boston: Brill
  4. ^ a b Vries, Jan de (1971), Nederlands etymologisch woordenboek, Leiden: Brill
  5. ^ a b Franck, Johannes; Wijk, Nicolaas van (1912), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2nd ed., 's-Gravenhage: Nijhoff
  6. ^ a b c d Vries, Matthias de; Winkel, L. A. te, et al. (1882–1998), Woordenboek der Nederlandsche Taal, 29 vols., 's-Gravenhage / Leiden: Nijhoff / Sijthoff / SDU; supplement 2001; gtb.ivdnt.org
  7. ^ Veen, P. A. F. van; Sijs, Nicoline van der (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2nd ed., Utrecht / Antwerpen: Van Dale Lexicografie
  8. ^ a b c Oudnederlands Woordenboek (2009–), Instituut voor de Nederlandse Taal, Leiden; gtb.ivdnt.org
  9. ^ a b c Pijnenburg, W. J. J., et al. (2001), Vroegmiddelnederlands woordenboek: woordenboek van het Nederlands van de dertiende eeuw in hoofdzaak op basis van het Corpus-Gysseling, Leiden: Instituut voor Nederlandse Lexicologie; gtb.ivdnt.org
  10. ^ a b Sijs, Nicoline van der (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam / Antwerpen: Veen
  11. ^ Kamp, Jacob van de; Wijk, Jacob van der (2006), Koosjer Nederlands: Joodse woorden in de Nederlandse taal, Amsterdam: Contact
  12. ^ Sterkenburg, P. G. J. van (2001), Vloeken: een cultuurbepaalde reactie op woede, irritatie en frustratie, 2nd ed., Den Haag: Sdu
  13. ^ Stoett, F. A. (1923–1925), Nederlandsche spreekwoorden, spreekwijzen, uitdrukkingen en gezegden, 4th ed., 3 vols., Zutphen: Thieme
  14. ^ Sijs, Nicoline van der (2005), Groot leenwoordenboek, Utrecht / Antwerpen: Van Dale
  15. ^ Sijs, Nicoline van der (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag: Sdu; with additions from the Uitleenwoordenbank (2015)
  16. ^ a b c Van Dale Groot woordenboek hedendaags Nederlands (2014), Utrecht / Antwerpen: Van Dale Uitgevers
  17. ^ a b WikiWoordenboek (Dutch Wiktionary), nl.wiktionary.org
  18. ^ Verwijs, Eelco; Verdam, Jacob (1885–1929), Middelnederlandsch woordenboek, 11 vols., 's-Gravenhage: Nijhoff; gtb.ivdnt.org