moment

Forms

moment n (plural momenten, diminutive momentje n)^[1]

Etymology

It is inherited from Middle Dutch moment, borrowed partly through French moment (“moment”) (1119) from Latin mōmentum (“movement; moment; weight”).^[2][1][3] The Latin noun is a derivative of the verb Latin moveō (“to move”), and Van Veen and Van der Sijs explain it as contracted from ⟨movimentum⟩, what gives the impulse, so a decisive instant.^[2][3] The Dutch stress and the pronunciation of ⟨-ment⟩ follow the Latin word or older Dutch words in ⟨-ment⟩.^[4][5] The word motor has the same Latin source.^[2]

Earliest recorded meaning

Middle Dutch eenen corten momente, “a short while”, is found in 1400–20, and in 1437 een moment of een oghenblic, “a moment or a twinkling of an eye”.^[2] Van der Sijs dates the word to 1485.^[6][3]

Semantic evolution

The Woordenboek der Nederlandsche Taal calls the word common in everyday language from the 17th century on: in 1658 a fleet of the States could be in één moment in the Sound.^[5] The sense “moment of force” in mechanics was taken separately from Latin momentum, as in French.^[5] The word is neuter, but masculine in the south.^[5]

Dutch gave the word to Indonesian momén and Sranan momenti.^[7] The phrase op een gegeven moment “at a given moment”, made famous by Johan Cruijff, was translated into Spanish as en un momento dado.^[7]

Timeline

• 1400–20 – Middle Dutch eenen corten momente “a short while”.^[2]
• 1437 – Een moment of een oghenblic.^[2]
• 1485 – The word in Van der Sijs's dating.^[6]
• 1658 – In één moment of a fleet's swift arrival.^[5]

Meanings

Noun

1. A point in time: op dat moment ging de bel.^[8][9]
2. A very short time: heb je een momentje?.^[8][10][1]
3. (physics) A moment of force, the product of certain forces and vectors.^[8][1][9]

Word family

• impulsmoment
• Kodakmoment
• krachtmoment
• momenteel
• momentopname

Related words

• motor
• English moment

Usage notes

Bij momenten means “now and then”, and een helder moment is a brief return to clear thinking or a good idea.^[8]

References

1. ^ a b c d e Wiktionary, the free dictionary, https://en.wiktionary.org
2. ^ a b c d e f Philippa, Marlies; Debrabandere, Frans; Quak, Arend; Schoonheim, Tanneke; Sijs, Nicoline van der (2003–2009), Etymologisch woordenboek van het Nederlands, 4 vols., Amsterdam: Amsterdam University Press; online via etymologiebank.nl
3. ^ a b c Veen, P. A. F. van; Sijs, Nicoline van der (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2nd ed., Utrecht / Antwerpen: Van Dale Lexicografie
4. ^ Franck, Johannes; Wijk, Nicolaas van (1912), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2nd ed., 's-Gravenhage: Nijhoff
5. ^ a b c d e Vries, Matthias de; Winkel, L. A. te, et al. (1882–1998), Woordenboek der Nederlandsche Taal, 29 vols., 's-Gravenhage / Leiden: Nijhoff / Sijthoff / SDU; supplement 2001; gtb.ivdnt.org
6. ^ a b Sijs, Nicoline van der (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam / Antwerpen: Veen
7. ^ a b Sijs, Nicoline van der (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag: Sdu; with additions from the Uitleenwoordenbank (2015)
8. ^ a b c d Van Dale Groot woordenboek hedendaags Nederlands (2014), Utrecht / Antwerpen: Van Dale Uitgevers
9. ^ a b WikiWoordenboek (Dutch Wiktionary), nl.wiktionary.org
10. ^ Algemeen Nederlands Woordenboek (2009–), Instituut voor de Nederlandse Taal, Leiden; anw.ivdnt.org