Etymologically
Log in

gelijk

This is the current revision of this entry, as edited by bogdan on 21 October 2026 at 15:39. This address is a permanent link to this version.
Changes in this edit History

Pronunciation

  • /ɣəˈlɛi̯k/[1]

Forms

gelijk (comparative gelijker, superlative gelijkst)[1]

Etymology

It is inherited from Middle Dutch gelijc, inherited from Old Dutch gilīk, inherited from Proto-Germanic *galīkaz (“alike”).[2][1][3] The Germanic adjective was formed with the prefix *ga-, Dutch ge-, from the noun *līka- (“shape, body”), the source of lijk, so that it first meant “having the same shape”.[2][4][5][6]

The same adjective is Old Saxon gilīk, Old High German gilīh (modern German gleich), Old Frisian līk (modern West Frisian gelyk), Old English ġelīc (modern English like), Old Norse glíkr and Gothic 𐌲𐌰𐌻𐌴𐌹𐌺𐍃 (galeiks).[2][5][4] The Philippa dictionary compares Lithuanian lýgus (“of the same kind”) and Latvian līgt (“to agree”).[2]

The conjunction “as, like” grew partly out of the adverb and partly out of the adjective with a dative, as in Middle Dutch ⟨die vroetscap is ghelijc den scatte⟩ “wisdom is like the treasure”: once the case endings were lost, the word could be read as a conjunction.[4][5] The neuter noun “right, justice” is the adjective used as a noun in its sense “fair, equitable”.[5][4][6] Wiktionary traces the adverb to *galīkō and the noun to *galīkī, both formed from the adjective.[1]

Earliest recorded meaning

The Wachtendonck Psalms of the 10th century ask Got, uuie ist gelic thi?, “God, who is like you?”.[2][3][7] About 1100 the Egmond Williram has min wino is gelich thero reion, “my beloved is like the roe”.[2][3] The earliest Middle Dutch record is from Limburg, about 1200.[8]

Semantic evolution

In Middle Dutch the adjective meant “alike, the same” and “equal in rank”, and also “calm, even” (1461) and “fair, just” (about 1390): dits niet ghelijc, “this is not fair”.[9][6] From this last sense came the noun: a Flemish charter of 1360 speaks of recht of ghelijc, “right or justice”, and Kiliaan in 1599 still glosses ghelijck as Latin aequum, aequitas.[6] A Middle Dutch feminine noun gelike “likeness” fell together with it.[6][8] The modern phrases gelijk hebben “to be right” and iemand gelijk geven “to admit someone is right” grew out of this sense, and its old force survives in the opposite ongelijk.[6][10]

Middle Dutch te geliken “in the same way” became tegelijk “at the same time”, and the adverb alone now means both “at the same time” and, colloquially, “at once”.[6][10] The conjunction “as, like” is archaic in the Netherlands but still informal in Belgium.[10][1] The proverb gelijke monniken, gelijke kappen, “people of one sort have the same habits”, is recorded in Harrebomée's collection of 1858.[6]

Dutch passed the adjective to Afrikaans gelyk, Negerhollands gliek and Berbice Dutch gliki.[11][1] Through French it gave the English card game gleek, played with three cards of a kind.[11]

Timeline

  • 901–1000 – Old Dutch gelic “like” in the Wachtendonck Psalms.[2][3][7]
  • c. 1100 – Gelich “like” in the Egmond Williram.[2][3]
  • c. 1200 – The first Middle Dutch record, from Limburg.[8]
  • 1360 – The noun in the sense “justice” in a Flemish charter.[6]
  • 1599 – Kiliaan glosses ghelijck as “equitable, equity”.[6]
  • 1858 – The proverb gelijke monniken, gelijke kappen in Harrebomée.[6]

Meanings

Adjective

  1. Wholly alike, the same: de tweeling droeg gelijke jassen.[10][1][12]
  2. equal in rank, power, level or value: beide ploegen staan gelijk.[10][1]
  3. Of a clock: showing the right time: de kerkklok loopt weer gelijk.[10]
  4. level, even: een gelijk pad.[10]

Adverb

  1. At the same time: de twee lopers kwamen gelijk over de streep.[10]
  2. (colloquial) immediately, at once: ik bel je gelijk terug.[10][1]

Conjunction

  1. (archaic, Belgium, informal) As, like: gelijk ik al zei.[10][1]

Noun

  1. right, the fact of being correct: gelijk hebben, iemand gelijk geven.[10][1][6]

Word family

  • iegelijk
  • tegelijk
  • tegelijkertijd
  • desgelijks
  • insgelijks
  • gelijken
  • gelijkenis
  • dergelijk
  • gelijkheid
  • gelijkluidend
  • gelijkmatig
  • gelijknamig
  • gelijkspel
  • gelijkstellen
  • gelijkstemmen
  • ongelijk

Usage notes

Gelijk oversteken is said when two people exchange something, to make sure neither gives without receiving.[10] Van 's gelijken “the same to you” answers a greeting or a wish; it is recorded from 1663 as van gelijcken.[6]

References

  1. ^ a b c d e f g h i j k Wiktionary, the free dictionary, https://en.wiktionary.org
  2. ^ a b c d e f g h Philippa, Marlies; Debrabandere, Frans; Quak, Arend; Schoonheim, Tanneke; Sijs, Nicoline van der (2003–2009), Etymologisch woordenboek van het Nederlands, 4 vols., Amsterdam: Amsterdam University Press; online via etymologiebank.nl
  3. ^ a b c d e Oudnederlands Woordenboek (2009–), Instituut voor de Nederlandse Taal, Leiden; gtb.ivdnt.org
  4. ^ a b c d Franck, Johannes; Wijk, Nicolaas van (1912), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2nd ed., 's-Gravenhage: Nijhoff
  5. ^ a b c d Vries, Jan de (1971), Nederlands etymologisch woordenboek, Leiden: Brill
  6. ^ a b c d e f g h i j k l m Vries, Matthias de; Winkel, L. A. te, et al. (1882–1998), Woordenboek der Nederlandsche Taal, 29 vols., 's-Gravenhage / Leiden: Nijhoff / Sijthoff / SDU; supplement 2001; gtb.ivdnt.org
  7. ^ a b Sijs, Nicoline van der (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam / Antwerpen: Veen
  8. ^ a b c Pijnenburg, W. J. J., et al. (2001), Vroegmiddelnederlands woordenboek: woordenboek van het Nederlands van de dertiende eeuw in hoofdzaak op basis van het Corpus-Gysseling, Leiden: Instituut voor Nederlandse Lexicologie; gtb.ivdnt.org
  9. ^ Verwijs, Eelco; Verdam, Jacob (1885–1929), Middelnederlandsch woordenboek, 11 vols., 's-Gravenhage: Nijhoff; gtb.ivdnt.org
  10. ^ a b c d e f g h i j k l Van Dale Groot woordenboek hedendaags Nederlands (2014), Utrecht / Antwerpen: Van Dale Uitgevers
  11. ^ a b Sijs, Nicoline van der (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag: Sdu; with additions from the Uitleenwoordenbank (2015)
  12. ^ Algemeen Nederlands Woordenboek (2009–), Instituut voor de Nederlandse Taal, Leiden; anw.ivdnt.org