Etymologically
Log in

duidelijk

This is the current revision of this entry, as edited by bogdan on 21 October 2026 at 15:54. This address is a permanent link to this version.
Changes in this edit History

Pronunciation

  • /ˈdœy̯.də.lək/[1]

Forms

duidelijk (comparative duidelijker, superlative duidelijkst)[1]

Etymology

It is from Dutch duiden (“to interpret, explain”) + -lijk, with the linking vowel ⟨e⟩, first recorded in the middle of the 16th century.[2][3][4][1] De Vries and De Tollenaere derive it instead from German deutlich, which was at first only an adverb (from Middle High German diutlîche), and Wiktionary also calls it perhaps a calque of the German word;[1][2][5] Middle Low German had dûdelîk.[1][2][5] Before these adjectives existed, phrases meaning “in the language of the people” were used for “clearly”: Old High German in githiudi, ze diute, tô dûde and Old Frisian tô thiôthe.[6][7]

The verb is Middle Dutch dieden or duden “to explain, to mean”.[2][8] It is often connected with Proto-Germanic *þeudō (“people”) (as in diets), so that it would first have meant “to make clear to the people”.[2] The EWN finds this meaning hard to derive from the noun and prefers the adjective *þeuþa- (“good”), with an original sense “to make good, make understandable”.[2]

Earliest recorded meaning

The oldest record is een duydelicke rede, “a clear speech”, in Utenhove's Bible translation of 1556; the Woordenboek der Nederlandsche Taal had 1557.[2][9] Kiliaan (1599) gives duydelick as “expressly, significantly”, and Franck and Van Wijk note that he knew it only as an adverb.[2][7]

Semantic evolution

The Woordenboek der Nederlandsche Taal puts first the sense “easy to understand, leaving no room for misunderstanding”, as in claere ende duydelycke termen “clear and plain terms” (1656).[3] The phrases iets duidelijk maken “to explain something carefully” (1838) and het is duidelijk dat “it is evident that” (1875) belong here.[3] A second sense is “clearly perceptible, distinct”, recorded from 1766, also of handwriting that is easy to read (1882); the word can describe a person who expresses himself clearly.[3]

Reinsma records a business euphemism of 1993, when the Dutch postal company told customers its rates had become duidelijker “clearer” instead of saying that they had gone up.[10] The word was taken over into Frisian as dúdlik.[11]

Timeline

  • 1556 – Een duydelicke rede appears in Utenhove's Bible translation.[2]
  • 1557 – The date in the Woordenboek der Nederlandsche Taal.[9][12]
  • 1599 – Kiliaan lists duydelick as an adverb.[2][7]
  • 1656 – Claere ende duydelycke termen is recorded.[3]
  • 1766 – The sense “clearly perceptible” is recorded.[3]
  • 1875 – Het werd duidelijk dat “it became evident that” is recorded.[3]

Meanings

Adjective

  1. clear, easy to understand, leaving no room for doubt: Zijn uitleg was kort en duidelijk.[13][14][1]
  2. clearly perceptible, distinct: een duidelijke vlek op het tafelkleed.[13][14]
  3. obvious, evident.[1][3]

Adverb

  1. clearly: Ze sprak langzaam en duidelijk.[1][14]

Word family

  • duidelijkheid
  • onduidelijk
  • overduidelijk
  • verduidelijken
  • duidelijkheidshalve

Usage notes

Iemand iets duidelijk maken means both to explain something to someone and to make him understand it, as a firm warning.[13][3]

References

  1. ^ a b c d e f g h Wiktionary, the free dictionary, https://en.wiktionary.org
  2. ^ a b c d e f g h i j Philippa, Marlies; Debrabandere, Frans; Quak, Arend; Schoonheim, Tanneke; Sijs, Nicoline van der (2003–2009), Etymologisch woordenboek van het Nederlands, 4 vols., Amsterdam: Amsterdam University Press; online via etymologiebank.nl
  3. ^ a b c d e f g h i Vries, Matthias de; Winkel, L. A. te, et al. (1882–1998), Woordenboek der Nederlandsche Taal, 29 vols., 's-Gravenhage / Leiden: Nijhoff / Sijthoff / SDU; supplement 2001; gtb.ivdnt.org
  4. ^ Algemeen Nederlands Woordenboek (2009–), Instituut voor de Nederlandse Taal, Leiden; anw.ivdnt.org
  5. ^ a b Vries, Jan de; Tollenaere, Félicien de (2004), Etymologisch woordenboek: onze woorden, hun oorsprong en ontwikkeling, 23rd ed., Utrecht: Het Spectrum, p. 113
  6. ^ Vries, Jan de (1971), Nederlands etymologisch woordenboek, Leiden: Brill
  7. ^ a b c Franck, Johannes; Wijk, Nicolaas van (1912), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2nd ed., 's-Gravenhage: Nijhoff
  8. ^ Pijnenburg, W. J. J., et al. (2001), Vroegmiddelnederlands woordenboek: woordenboek van het Nederlands van de dertiende eeuw in hoofdzaak op basis van het Corpus-Gysseling, Leiden: Instituut voor Nederlandse Lexicologie; gtb.ivdnt.org
  9. ^ a b Sijs, Nicoline van der (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam / Antwerpen: Veen
  10. ^ Reinsma, R. (1999), Neologismen, Den Haag: Sdu
  11. ^ Sijs, Nicoline van der (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag: Sdu; with additions from the Uitleenwoordenbank (2015)
  12. ^ Veen, P. A. F. van; Sijs, Nicoline van der (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2nd ed., Utrecht / Antwerpen: Van Dale Lexicografie
  13. ^ a b c Van Dale Groot woordenboek hedendaags Nederlands (2014), Utrecht / Antwerpen: Van Dale Uitgevers
  14. ^ a b c WikiWoordenboek (Dutch Wiktionary), nl.wiktionary.org