Etymologically
Log in

plaats

This is the current revision of this entry, as edited by bogdan on 21 October 2026 at 15:38. This address is a permanent link to this version.
Changes in this edit History

Pronunciation

Forms

plaats f (plural plaatsen, diminutive plaatsje n)[1]

Etymology

It is inherited from Middle Dutch plaetse, borrowed from Old French place (“place, open space”), with ⟨ts⟩ showing that the word came through the Picard form plache.[2][3][4] The French word comes from Vulgar Latin *plattea, a form of Latin platea (“broad street, courtyard”) influenced by Vulgar Latin *plattus (“flat”).[2] The Latin noun was borrowed from Ancient Greek πλατεῖα (plateîa), short for “broad street”, the feminine of Ancient Greek πλατύς (platús, “flat, broad”), which also lies behind plat.[2][5][6]

The same French word gave Middle Low German plātse, Middle High German platz (modern German Platz) and English place.[3][6] Gothic 𐍀𐌻𐌰𐍀𐌾𐌰 (plapja, “street”) is an older borrowing of the Latin noun.[3][6] A late Middle Dutch and Low German form ⟨plas⟩ may be a later loan of French “place”, when the ⟨c⟩ was pronounced /s/.[3]

Earliest recorded meaning

Plaetse first appears as a name: a Willem place in a Ghent document of 1232.[7] As a common noun the word meant an open space in or by a house, a courtyard, and then a square; in the Rijmbijbel of 1285 the elders meet vp eene plaetche, in a courtyard.[7][2][8]

Semantic evolution

Middle Dutch plaetse meant a courtyard, a square, a battlefield, a cloth market, and after 1285 any place at all;[2][7][9] in plaetse van “instead of” is from about 1400.[2][7][9] Squares in front of churches or town halls were often called de Plaats: the Dam in Amsterdam once had that name, and the square before the Buitenhof in The Hague still does.[9][4]

In the 16th century the word gained the sense “room or space that someone or something takes up” (1573), and with it plaats hebben “to happen” (1591) and plaats grijpen “to arise” (1657).[2] The meanings “town, village”, “seat”, “position in a ranking”, “post, job” and “passage in a book” followed.[4][10] In Suriname plaats was used for a plantation, and in South Africa Afrikaans plaas became the word for a farm.[11][1]

From Afrikaans the word passed into South African English and into Zulu as ipulazi.[1][12] Through Dutch or Low German it reached Danish plads and Estonian platsi.[12]

Timeline

  • 1232 – Place as a surname in Ghent.[7]
  • 1285 – Plaetse “open space, place” in the Rijmbijbel.[2][8]
  • c. 1400 – In plaetse van “instead of”.[2]
  • 1573 – Plaetse “room that someone takes up”.[2]
  • 1591 – Plaats hebben “to take place”.[2]
  • 1657 – Plaats grijpen “to arise”.[2]

Meanings

Noun

  1. A place, a point or area where someone or something is: de plaats van het ongeluk.[10][1]
  2. The proper place: Zet alles terug op zijn plaats.[10]
  3. A town, a village: een kleine plaats aan de kust.[10][1][13]
  4. A seat or other space meant for one person or thing: We hebben twee plaatsen gereserveerd.[10][1]
  5. A position in a ranking: Ze eindigde op de derde plaats.[10]
  6. A post, a function, someone's role: iemands plaats innemen.[10]
  7. A paved yard behind a house.[10][13][4]
  8. A passage in a book or text.[10][1]
  9. (dialectal) A square; also a farm.[10][1]

Word family

  • plaatsen
  • plaatselijk
  • plaatsvinden
  • plaatsnemen
  • plaatsvervanger
  • plaatsbewijs
  • binnenplaats
  • woonplaats
  • werkplaats
  • zitplaats
  • geboorteplaats
  • schuilplaats
  • gemeenplaats
  • verplaatsen

Usage notes

Plaatsvinden and plaatshebben mean “to take place”, and in plaats van means “instead of”.[1][2] De Vreese criticised plaats for a town square in Belgian street names, introduced after French place, where older usage had plein.[14]

References

  1. ^ a b c d e f g h i j Wiktionary, the free dictionary, https://en.wiktionary.org
  2. ^ a b c d e f g h i j k l m Philippa, Marlies; Debrabandere, Frans; Quak, Arend; Schoonheim, Tanneke; Sijs, Nicoline van der (2003–2009), Etymologisch woordenboek van het Nederlands, 4 vols., Amsterdam: Amsterdam University Press; online via etymologiebank.nl
  3. ^ a b c d Vries, Jan de (1971), Nederlands etymologisch woordenboek, Leiden: Brill
  4. ^ a b c d Vries, Matthias de; Winkel, L. A. te, et al. (1882–1998), Woordenboek der Nederlandsche Taal, 29 vols., 's-Gravenhage / Leiden: Nijhoff / Sijthoff / SDU; supplement 2001; gtb.ivdnt.org
  5. ^ Veen, P. A. F. van; Sijs, Nicoline van der (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2nd ed., Utrecht / Antwerpen: Van Dale Lexicografie
  6. ^ a b c Franck, Johannes; Wijk, Nicolaas van (1912), Franck's Etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 2nd ed., 's-Gravenhage: Nijhoff
  7. ^ a b c d e Pijnenburg, W. J. J., et al. (2001), Vroegmiddelnederlands woordenboek: woordenboek van het Nederlands van de dertiende eeuw in hoofdzaak op basis van het Corpus-Gysseling, Leiden: Instituut voor Nederlandse Lexicologie; gtb.ivdnt.org
  8. ^ a b Sijs, Nicoline van der (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam / Antwerpen: Veen
  9. ^ a b c Verwijs, Eelco; Verdam, Jacob (1885–1929), Middelnederlandsch woordenboek, 11 vols., 's-Gravenhage: Nijhoff; gtb.ivdnt.org
  10. ^ a b c d e f g h i j Van Dale Groot woordenboek hedendaags Nederlands (2014), Utrecht / Antwerpen: Van Dale Uitgevers
  11. ^ Donselaar, J. van (1989), Woordenboek van het Surinaams-Nederlands, Muiderberg: Coutinho
  12. ^ a b Sijs, Nicoline van der (2010), Nederlandse woorden wereldwijd, Den Haag: Sdu; with additions from the Uitleenwoordenbank (2015)
  13. ^ a b WikiWoordenboek (Dutch Wiktionary), nl.wiktionary.org
  14. ^ Vreese, Willem de (1899), Gallicismen in het Zuidnederlandsch, Gent: Siffer