Etymologically

proportionatus

Etymology and origin of the Latin word proportionatus

Confidence
Established
Formation
Derivation
First attested
343–350 Firmicus Maternus, Mathesis More words from the 4th century
Ultimate origin
Latin prōportiō
Etymology tree
inherited borrowed derived
Latin prō
English pro
German pro
Latin prōportiō
Latin prōportiōnātus
English proportionate
From the same root
Latin proavus ← prō
Latin prōcōnsul ← prō
Latin profānus ← prō
Latin profectō ← prō
Latin prōnōmen ← prō
Latin prōnus ← prō
Latin prōpalam ← prō
Latin prōporrō ← prō
Latin prōrsus ← prō
Latin prōtinus ← prō
Latin prout ← prō
Latin prōverbium ← prō
Latin prōportiōnālis ← prōportiō
Latin prōportiōnō ← prōportiō
English disproportionate ← prōportiōnātus

Pronunciation

  • Classical: [proː.pɔr.ti.oːˈnaː.tʊs][1]
  • Ecclesiastical: [pro.por.t͡si.oˈnaː.tus][1]

Forms

prōportiōnātus (feminine prōportiōnāta, neuter prōportiōnātum); first/second-declension adjective[1]

Etymology

It is formed from Latin prōportiō (“proportion”) + -ātus.[2][3][4] Etymonline takes it for the past participle of Medieval Latin prōportiōnō (“to make proportionate”),[5] a verb the DMLBS labels Medieval Latin,[6] but the adjective is already found in Firmicus Maternus.[2][3]

Earliest recorded meaning

Firmicus Maternus describes a body as satis proportionatum (“well enough proportioned”) in his Mathesis.[2][3][7][4]

Semantic evolution

In Medieval Latin it meant fitting or suitable,[8] commensurate (in philosophy), and with bene well-proportioned or shapely.[9] Ecclesiastical Latin dictionaries gloss it “proportionate” and give the adverb proportionate.[10] English proportionate (late 14th century) comes from the Medieval Latin word.[5]

Timeline

  • 343–350 AD – Firmicus Maternus describes a well-proportioned body.[2][4]
  • late 14th century – English borrows it as proportionate.[5]

Meanings

Adjective

  1. Proportioned, proportionate, in due proportion.[2][3][10]
  2. (Medieval Latin) Commensurate; suitable, fitting.[8][9]
  3. (Medieval Latin, with bene) Well-proportioned, shapely.[9]

References

  1. ^ a b c Wiktionary, the free dictionary, https://en.wiktionary.org
  2. ^ a b c d e Lewis, Charlton T.; Short, Charles (1879), A Latin Dictionary, Oxford: Clarendon Press
  3. ^ a b c d Georges, Karl Ernst (1913–1918), Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch, 8th ed., ed. Heinrich Georges, Hannover; Leipzig: Hahn
  4. ^ a b c Köbler, Gerhard (2010), Lateinisches Abkunfts- und Wirkungswörterbuch für Altertum und Mittelalter, online ed., koeblergerhard.de
  5. ^ a b c Harper, Douglas. Online Etymology Dictionary, https://www.etymonline.com
  6. ^ Latham, R. E., D. R. Howlett, R. K. Ashdowne, et al. (1975–2013), Dictionary of Medieval Latin from British Sources, London: British Academy / Oxford University Press
  7. ^ Gaffiot, Félix (2016), Dictionnaire latin-français, new ed. by Gérard Gréco et al. (Gaffiot 2016), online ed.
  8. ^ a b du Cange, Charles du Fresne, et al. (1883–1887), Glossarium mediae et infimae latinitatis, augmented ed. by Léopold Favre, Niort: L. Favre
  9. ^ a b c Lexicon mediae et infimae Latinitatis Polonorum (1953–), Kraków: Instytut Języka Polskiego PAN; electronic ed. elexicon.scriptores.pl
  10. ^ a b Stelten, Leo F. (1995), Dictionary of Ecclesiastical Latin, Peabody, Mass.: Hendrickson
Cite this entry

“Proportionatus.” Etymologically, 7 Nov. 2026, etymologically.com/la/proportionatus. Accessed 8 Nov. 2026.

Last edited on . ·